Dewiswch eich iaith
Please select your language preference
Hoffwn weld y wefan yn Gymraeg
Parhau yn y Gymraeg
Gallwch newid iaith unrhyw bryd
I would like to view the website in English
Continue in English
You can switch language anytime
MAES PARCIO PEN Y PASS: Gellir nawr ragarchebu lle parcio ym Mhen y Pass.

Cyfres o lwybrau hamddenol yn un o ddyffrynnoedd mwyaf godidog Eryri

Mae llwybr Dyffryn Maentwrog a Llyn Mair yn rhan o rwydwaith eang 30km o lwybrau troed sydd wedi’u lleoli rhwng Plas Tan y Bwlch a Llyn Mair.

Wedi’i sefydlu ym 1989 gan bartneriaeth o dirfeddianwyr lleol, mae’r rhwydwaith yn frith o hanes lleol ac mae’n doreithiog o fywyd gwyllt.

Mae’r daith hon yn glytwaith o lwybrau gwahanol, gyda phôb cyffordd wedi ei farcio gyda phostyn a rhif, felly cewch ddewis hyd eich taith i weddu chi. Cofiwch lawrlwytho neu brintio’r map oddi ar y wefan fel y gallwch ddilyn eich ffordd wrth gerdded.

Pam y llwybr hwn?

Mae’r rhwydwaith yn cynnig nifer o lwybrau eraill y gellir eu llywio’n hawdd gyda’r map ardal a phostiau wedi’u rhifo ar y llwybr.

Mae’r llwybr yn cynnwys hen lwybrau stad, rhai yn dyddio’n ôl i’r 18fed ganrif pan dirluniwyd Dyffryn Maentwrog gan stad Plas Tan y Bwlch.

Rhan o ramant crwydro’r llwybrau yw darganfod  treftadaeth hanesyddol gyfoethog yr ardal yn ogystal â’r amrywiaeth eang o fywyd gwyllt a chynefinoedd.

Yn wych ar gyfer:
Y Daith

Mae Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri wedi categoreiddio’r llwybr hwn fel llwybr hamddenol. Mae’n addas ar gyfer pobl â lefel rhesymol/cymedrol o ffitrwydd. Gall y tir gynnwys llwybrau gwledig heb wyneb a thir bryniog. Argymhellir esgidiau cerdded a dillad  dal dŵr.

Dechrau/Diwedd
Cilfan ger Plas Tan y Bwlch

Map Perthnasol
Arolwg Ordnans Explorer OL18 (Harlech, Porthmadog & Bala)

Lawrlwytho PDF o’r daith
Lawrlwytho GPX o’r daith
Prynu Map

Cofiwch rhaid parcio mewn ardaloedd parcio dynodedig a pheidiwch byth â pharcio mewn llefydd sydd yn rhwystro mynediad i gaeau neu ardaloedd preswyl.

Cilfan ger Plas Tan y Bwlch

Gweld ar What 3 Words
Gweld ar Google Maps

Byddwch yn ddiogel a helpwch i warchod cefn gwlad trwy ddarllen y wybodaeth am ddiogelwch a dilyn y Cod Cefn Gwlad.

Diogelwch
Cod Cefn Gwlad

Plas Tan y Bwlch

Plasty yn nyffryn Maentwrog yw Plas Tan y Bwlch gyda hanes cyfoethog yn dyddio’n ôl ganrifoedd. Yn ystod yr 16eg ganrif, yn araf bach daeth Ieuan ap Iorwerth ap Adda a’i ddisgynyddion i feddiant eiddo a thir yn ardal Maentwrog a Ffestiniog, a ddaeth yn y pen draw yn stad Tan y Bwlch. Roedd teuluoedd Tan y Bwlch yn uchel eu parch yn lleol oherwydd eu cysylltiadau teuluol tybiedig â’r Tywysog enwog Gruffudd ap Cynan.

Fodd bynnag, mae’n debyg bod y Plas yn fwyaf adnabyddus am fod yn gartref i’r teulu Oakeley yn ystod y 19eg ganrif. Daeth cyfoeth y teulu Oakeley o’u perchnogaeth o chwarel Ffestiniog gerllaw. William Oakeley oedd perchennog mwyaf adnabyddus Plas Tan y Bwlch. Roedd ei ddyfodiad yn rhagflaenu cyfnod llewyrchus i’r ystâd, a oedd wedi tyfu’n sylweddol trwy waddol priodas ac etifeddiaeth. Roedd William Oakeley yn ddyn poblogaidd a adnabyddir yn lleol fel ‘Oakeley Fawr’ (Great Oakeley).

Prynodd Cyngor Sir Meirionnydd y tŷ a’r tiroedd ym 1969. Daethant yn y diwedd o dan reolaeth Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri, a agorodd y Plas fel canolfan astudio yn 1975.

Afon Dwyryd

Yn wreiddiol rhedai afon Dwyryd, a welir o sawl man ar hyd y llwybr, drwy rwydwaith o sianeli morfa heli ar hyd dyffryn trawiadol Maentwrog. Fodd bynnag, defnyddiwyd y tir ar gyfer amaethyddiaeth ym 1797. Mae’r afon bellach yn rhedeg rhwng cyfres o argloddiau sy’n ymdroelli o un ochr y dyffryn i’r llall.

Diwydiant Coed

Tyfwyd derw yn fasnachol yn yr ardal rhwng y 18fed a’r 19eg ganrif, yn bennaf ar gyfer y diwydiant adeiladu llongau ym Mhorthmadog. Tyfwyd conwydd hefyd ar gyfer y chwareli ym Mlaenau Ffestiniog, sef prif ffynhonnell incwm y teulu Oakeley o Blas Tan y Bwlch. Mae’r blanhigfa gonifferaidd bresennol yn dyddio o’r 1960au.

Rheilffordd Ffestiniog

Roedd Rheilffordd Ffestiniog yn cludo llechi o Flaenau Ffestiniog i Borthmadog o 1836. Heddiw, mae trigolion, ymwelwyr a selogion yn defnyddio ei threnau stêm yn hamddenol.

Llyn Mair

Llyn 14-erw yw Llyn Mair a godwyd yn 1889 gan William Edward Oakeley o Blas Tan y Bwlch. Roedd y llyn yn anrheg penblwydd yn 21 i’w ferch, Mair.

Roedd y Pwll Melin yn y ceunant islaw Llyn Mair unwaith yn cyflenwi dŵr i bweru melin lifio, melin flawd a thyrbin oedd yn cynhyrchu trydan i’r Plas a phentref Maentwrog. Credir mai Plas Tan y Bwlch yw’r tŷ cyntaf yng ngogledd Cymru gyda goleuadau wedi’u pweru gan drydan dŵr.

Bywyd gwyllt

Mae coetiroedd y dyffryn wedi eu dynodi’n Ardal Gadwraeth Arbennig  oherwydd eu digonedd o dderw ucheldirol. Mae’n gynefin ardderchog i fwsoglau, llysiau’r afu a chennau, a’r ystlumod prin a geir yn yr ardal.

Mae tymhorau’r gwanwyn a’r haf yn croesawu’r gwybedog brith, y tingoch a thelor y coed. Mae Llyn Mair yn denu hwyaid gwyllt yn y gaeaf. Adar eraill a gofnodwyd yma yw’r troellwr mawr, gwalch y moch a gwalch y pysgod.

Mae arwyddion llwynogod a mochyn daear yn doreithiog, ac mae’r bele goed wedi ei gwel dyma hefyd.

Darganfyddwch lwybrau eraill yn y Parc Cenedlaethol
This site is registered on wpml.org as a development site.